İran’da Protestolar 28. Gününde
İran’da ekonomik sorunlar ve yerel para biriminin hızlı değer kaybı nedeniyle başlayan protestolar 28. gününde devam ediyor. Ülke genelinde farklı kentlere yayılan gösterilerle ilgili can kaybı ve gözaltı sayıları artmaya devam ederken, insan hakları kuruluşları ve hükümete yakın kaynaklardan gelen açıklamalar uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırıyor.
ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), protestolara ilişkin güncel verileri kamuoyuyla paylaştı.
HRANA: Ölü Sayısı 5 Bin 137’ye Ulaştı
HRANA tarafından yayımlanan son rapora göre, İran’daki protestolar sırasında hayatını kaybedenlerin sayısı 5 bin 137’ye yükseldi. Hayatını kaybedenler arasında 208 güvenlik görevlisinin de bulunduğu bildirildi.
Aynı raporda, olaylar kapsamında 27 bin 797 kişinin gözaltına alındığı belirtildi. HRANA, bir önceki gün yaptığı açıklamada ölü sayısını 5 bin 2 olarak duyurmuştu.
Gözaltı Sayıları Artmaya Devam Ediyor
HRANA’nın paylaştığı verilerde, ülkenin farklı bölgelerinde gerçekleşen gösterilerde binlerce kişinin gözaltına alındığı ifade edildi. Gözaltıların büyük bölümünün başkent Tahran başta olmak üzere büyük şehirlerde yoğunlaştığı kaydedildi.
Yetkililer tarafından gözaltına alınan kişilerin hukuki durumlarına ilişkin ayrıntılı bir açıklama yapılmazken, sayının her geçen gün güncellendiği bildirildi.
Hamaney Hakkında Dikkat Çeken İddia
Protestoların 28. gününde İran dini lideri Ali Hamaney ile ilgili ortaya atılan iddia gündeme damga vurdu. Hükümete yakın iki kaynak, Hamaney’in Tahran’da özel olarak hazırlanmış bir yeraltı sığınağına geçtiğini öne sürdü.
Söz konusu bilgi, Iran International’a konuşan kaynaklar tarafından doğrulandı.
Yeraltı Sığınağı Güçlendirilmiş Tesis Olarak Tanımlandı
İddiaya göre Hamaney’in bulunduğu yeraltı sığınağı, birbirine bağlı tünellere sahip, güçlendirilmiş ve yüksek güvenlikli bir tesis olarak tanımlandı. Kaynaklar, bu kararın üst düzey askeri ve güvenlik yetkililerinin olası bir ABD saldırısı riskinin arttığı yönündeki değerlendirmelerinin ardından alındığını aktardı.
İran makamları tarafından konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.
Günlük Yönetimi Oğlu Devraldı İddiası
Aynı kaynaklar, Hamaney’in üçüncü oğlu Mesud Hamenei’nin, liderlik ofisinin günlük yönetimini devraldığını ileri sürdü. Mesud Hamenei’nin, hükümetin yürütme organlarıyla iletişimde ana kanal konumunda olduğu belirtildi.
Bu iddialar da İran makamları tarafından resmi olarak doğrulanmadı.
Protestolar Nasıl Başladı?
İran’da protestolar, 28 Aralık 2025 tarihinde yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların derinleşmesiyle başladı. Tahran Büyük Çarşı’da esnaf öncülüğünde başlayan gösteriler kısa sürede ülke geneline yayıldı.
Başkent Tahran’da 8 Ocak’ta protestoların şiddetlenmesi üzerine ülke yönetimi internet erişimini kısıtladı.
Resmi Veriler ile HRANA Rakamları Arasında Fark
İran Şehit ve Gaziler Vakfı’na bağlı Adli Tıp Kurumu tarafından yapılan son resmi açıklamada, protestolar sırasında güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiği duyurulmuştu.
Bu kişilerden 2 bin 427’sinin, resmi açıklamaya göre “silahlı terör grupları” tarafından öldürülen güvenlik görevlileri ve siviller olduğu ifade edilmişti. 690 kişiyle ilgili ise ayrıntılı bilgi paylaşılmamıştı.
HRANA ise sahadan doğruladığını öne sürdüğü yeni vakalarla birlikte ölü ve gözaltı sayılarını güncellemeye devam ediyor.
Gösteriler Azalsa da Gerilim Sürüyor
Son günlerde protestoların yoğunluğunda kısmi bir azalma gözlemlense de ülkedeki siyasi ve ekonomik gerilim devam ediyor. İnsan hakları kuruluşları, gözaltılar ve can kayıplarına ilişkin verileri yakından takip ettiklerini bildiriyor.
Uluslararası kamuoyu, İran’daki gelişmeleri ve olası yeni adımları izlemeyi sürdürüyor.