Manisa’nın Demirci ilçesinde doğada kendiliğinden yetişen çitlembiğin hasadı sürüyor. Kırsal mahallelerde yaşayan kadınlar, dağlık arazilerden topladıkları ürünleri yıkayıp kuruttuktan sonra satarak aile bütçelerine katkıda bulunuyor.
İlçe merkezinin yanı sıra Rahmanlar, Kulalar, Sevinçler, Esenyurt, Mezitler, Boyacık ve Kerpiçlik başta olmak üzere yaklaşık 40 mahallede çitlembik toplanıyor. Hasat için sabahın erken saatlerinde arazilere çıkan kadınlar, çalışmalarını imece usulüyle yürütüyor.
Dağlardan toplanan ürünler yıkanıp kurutuluyor
Kadınlar, dik yamaçlarda yürüyerek kovalarına topladıkları çitlembikleri çuvallarla evlerine getiriyor. Ürünler, yapraklardan ve istenmeyen tanelerden ayrılması için su dolu kazanlarda yıkanıyor.
Yıkama ve ayıklamanın ardından çitlembikler güneşe serilerek kurutuluyor. Kurutulan ürünler satışa hazırlanıyor veya farklı tüketim yöntemleri için değerlendiriliyor.
Paylaşılan hasat bilgilerine göre ilçede yılda yaklaşık 450 ton çitlembik toplanıyor. Ürünler ağırlıklı olarak İstanbul, Ankara, Gaziantep ve Bursa’da ilaç ve kozmetik alanında faaliyet gösteren firmalara pazarlanıyor.
Çerez olarak tüketiliyor, yağı çıkarılıyor
Çitlembik, satışının yanı sıra yörede ev tüketimi için de değerlendiriliyor. Kurutulan taneler kavrularak çerez olarak yeniliyor veya öğütülerek yağı çıkarılıyor.
Demirci Belediyesinin çitlembikle ilgili tanıtımında da ürünün ilçedeki kırsal mahallelerde toplandığı ve yöre halkına gelir sağladığı bilgisi yer alıyor.
Zeynep Sönmez çocukluğundan beri topluyor
Çitlembik hasadına katılan 78 yaşındaki çiftçi Zeynep Sönmez, çocukluğunda annesi ve yengesiyle dağlara giderek ürün topladığını anlattı. O dönem topladıkları çitlembikleri temizleyip kuruttuklarını, ardından öğüterek yağını çıkardıklarını söyledi.
Hasadın ekim ayından önce başladığını belirten Sönmez, eve getirdikleri yeşil taneleri su dolu kazanlarda ayıkladıklarını ifade etti. Sönmez, süzülen ürünleri çuvallara koyduklarını, daha sonra serip kurutarak sattıklarını kaydetti.
Geçmişte çıkardıkları yağı kendilerinin tükettiğini anlatan Sönmez, günümüzde ise topladıkları ürünü ağırlıklı olarak satış için değerlendirdiklerini belirtti.
Rahmanlar’da kadınlar birlikte hasada çıkıyor
Rahmanlar Mahallesi’nden Havana Sönmez de sonbahar geldiğinde kadınların bir araya gelerek çitlembik toplamaya gittiğini söyledi. Toplanan ürünlerin süzülüp kurutulduğunu, bazı kişilerin yağını çıkarttığını, bazılarının ise sattığını anlattı.
Kadınların bu yolla ailelerine destek olduğunu ifade eden Sönmez, çitlembiği kurutup çerez olarak da tükettiklerini belirtti. Çıkarılan yağın yemeklerde ve ekmek kızartırken kullanıldığını söyledi.
