Milli Mücadele Döneminde Selendi ve Yunan İşgali
Kurtuluş Savaşı yıllarında Manisa'nın Selendi ilçesi de Batı Anadolu'daki birçok yerleşim yeri gibi Yunan işgaline uğradı. Yunan kuvvetleri, bölgedeki hâkimiyetlerini güçlendirmek amacıyla önce Gördes'i, ardından Demirci'yi ve 27 Temmuz 1920 tarihinde Selendi'yi işgal etti.
İşgal yıllarında Gördes, Demirci ve Selendi çevresindeki dağlık bölgelerde faaliyet gösteren Türk kuvvetleri, düşman birliklerine karşı önemli direniş gösterdi. Bu direnişin en önemli unsurlarından biri Demirci Kaymakamı İbrahim Ethem Akıncı tarafından kurulan Demirci Akıncıları Teşkilatı oldu.
Usturumcalı Halil Efe Kimdir?
Usturumcalı Halil Efe, günümüzde Kuzey Makedonya sınırları içerisinde bulunan Usturumca kasabasında dünyaya geldi. Balkan Savaşları sırasında Anadolu'ya göç eden Halil Efe, Birinci Dünya Savaşı'nda görev aldı.
Milli Mücadele'nin başlamasıyla birlikte Kuvayı Milliye saflarında yer alan Halil Efe, Çerkez Ethem komutasındaki Kuvayı Seyyare içerisinde görev yaptı. Bu dönemde Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde çıkan ayaklanmaların bastırılmasında aktif rol üstlendi.
Silah arkadaşları tarafından cesareti, disiplinli yapısı ve mücadeleci karakteriyle tanınan Halil Efe, Batı Anadolu'daki çatışmalarda önemli görevler üstlendi.
Demirci ve Gediz Muharebelerinde Savaştı
Usturumcalı Halil Efe, Yunan kuvvetlerine karşı Demirci, Salihli ve Gediz bölgelerinde gerçekleştirilen çatışmalarda görev yaptı.
Demirci Muharebeleri sırasında yaralanan Halil Efe, Gediz Muharebeleri'nde de cephede yer aldı. Bu çatışmalarda kardeşi Necip şehit düştü.
Milli Mücadele yıllarında bölgede görev yapan birçok komutan ve müfreze tarafından cesaretiyle tanınan Halil Efe, düşmana karşı yürütülen operasyonlarda önemli görevler üstlendi.
Çerkez Ethem'den Ayrılarak Milli Ordu Saflarına Katıldı
Çerkez Ethem'in Ankara Hükümeti ile yaşadığı anlaşmazlıkların ardından Yunan kuvvetleriyle iş birliği yapması ve Milli Mücadele çizgisinden ayrılması, birçok Kuvayı Seyyare mensubu gibi Halil Efe'nin de tepkisine neden oldu.
Kaynaklarda yer alan bilgilere göre Halil Efe, Gördes'in Kayacık bölgesinde Çerkez Ethem'e karşı sert tepki gösterdi. Daha sonra Parti Pehlivan ile birlikte Çerkez Ethem'in elindeki bazı silah ve toplara el koyarak bunları Milli Ordu birliklerine teslim etti.
Bu gelişmelerin ardından Halil Efe, Demirci Kaymakamı İbrahim Ethem Akıncı tarafından kurulan Demirci Akıncıları Teşkilatı'na katıldı.
Gördesli Makbule ile Evlendi
Halil Efe'nin hayatındaki en önemli isimlerden biri Milli Mücadele'nin kadın kahramanlarından Gördesli Makbule oldu.
Parti Pehlivan'ın Gördes'teki düğününde tanıştıkları belirtilen ikili kısa süre sonra nişanlandı. Ancak Yunan işgali nedeniyle planlanan düğün gerçekleştirilemedi.
Gördes'in işgal edilmesinin ardından Demirci'ye gelen Makbule Hanım ve ailesi burada yaşamaya başladı. Daha sonra Halil Efe ile evlenen Makbule Hanım, Milli Mücadele tarihinin sembol isimlerinden biri haline geldi.
Gördesli Makbule'nin Kahramanlığı
Evlenmelerinden kısa süre sonra Halil Efe yeniden cepheye döndü. Ancak Makbule Hanım eşinden ayrılmak istemedi.
Demirci Akıncıları'nın başlangıçta karşı çıkmasına rağmen, dönemin Demirci Kaymakamı İbrahim Ethem Akıncı'nın onayıyla müfrezelere katıldı.
Makbule Hanım yaklaşık sekiz ay boyunca Demirci, Gördes, Simav, Sındırgı ve Bigadiç dağlarında akıncı birlikleriyle birlikte görev yaptı.
17 Mart 1922 tarihinde Kocayayla'da yaşanan çatışmada başına isabet eden kurşun sonucu şehit oldu. Makbule Hanım'ın şehadeti bölgede görev yapan akıncı birlikleri üzerinde derin üzüntü yarattı.
Demirci Akıncıları'nın 12. Müfreze Komutanı Oldu
İbrahim Ethem Akıncı tarafından Demirci Akıncıları Teşkilatı'nın 12. Müfreze Komutanlığı görevine getirilen Usturumcalı Halil Efe, özellikle Gördes ve Salihli hattındaki operasyonlardan sorumlu oldu.
Komutasındaki birliklerle Yunan kuvvetlerine karşı çok sayıda baskın ve pusu harekâtı düzenledi.
Bölgedeki direniş hareketlerinin sürdürülmesinde önemli görevler üstlenen Halil Efe, Batı Anadolu'daki milli direnişin sembol isimlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Selendi-Kınık Muharebesi'nde Şehit Düştü
Gördesli Makbule'nin şehit olmasından yaklaşık iki ay sonra Usturumcalı Halil Efe de cephede hayatını kaybetti.
17 Mayıs 1922 tarihinde Selendi'nin Kınık bölgesinde Yunan kuvvetlerine karşı gerçekleştirilen muharebede ağır çatışmalar yaşandı.
Demirci Akıncıları Komutanı İbrahim Ethem Akıncı'nın hatıratında yer alan bilgilere göre, gün boyu süren çarpışmalarda Yunan kuvvetleri önemli kayıplar verdi. Ancak çatışmalar sırasında 12. Müfreze Komutanı Halil Efe şehit düştü.
İbrahim Ethem Akıncı, eserinde Halil Efe için "Çarıklı Erkan-ı Harp" ifadesini kullanırken, onun cesur ve mücadeleci kişiliğine dikkat çekti.
Halil Efe'nin naaşı, dönemin şartları nedeniyle düşman tarafından bulunmaması amacıyla gizlice defnedildi.
Yaklaşık sekiz saat boyunca hayvan sırtında taşınan cenaze, Selendi sınırları içerisindeki Yağcı Dağı'nda kayalık bir alana gömüldü.
Mezarın yeri uzun yıllar boyunca bilinmedi. Bölgede yaşayan bazı vatandaşların yıllar sonra aktardığı bilgiler doğrultusunda yapılan araştırmalar sonucunda mezarın bulunduğu tespit edildi.
Daha sonraki yıllarda Selendi'de görev yapan yetkililer ve bölge halkının katkılarıyla mezar alanı düzenlendi.
Her Yıl Anılıyor
Günümüzde Selendi ilçesi sınırlarında bulunan Yağcı Dağı'ndaki kabri, her yıl düzenlenen Demirci Akıncıları anma programları kapsamında ziyaret ediliyor.
Milli Mücadele döneminde Batı Anadolu'da yürütülen direniş hareketlerinin önemli isimlerinden biri olarak kabul edilen Usturumcalı Halil Efe, eşi Gördesli Makbule ile birlikte Türk Kurtuluş Savaşı'nın sembol kahramanları arasında gösteriliyor.
Selendi, Demirci ve Gördes başta olmak üzere bölgede verilen bağımsızlık mücadelesinde önemli rol üstlenen Halil Efe'nin hatırası, düzenlenen anma programlarıyla yaşatılmaya devam ediyor.
