Manisa'nın 5 Bin Yıllık Çömlek Geleneği Yok Olma Tehlikesiyle Karşı Karşıya
Manisa'nın Salihli ilçesine bağlı Gökeyüp Mahallesi'nde binlerce yıllık geleneksel çömlekçilik, son usta kadınların ellerinde yaşam mücadelesi veriyor. Gençlerin büyükşehirlere göç etmesi ve yeni çırak yetişmemesi nedeniyle Anadolu'nun en eski el sanatlarından biri olma özelliğini taşıyan çömlekçilik, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor.
Manisa'nın Salihli ilçesine bağlı Gökeyüp Mahallesi, yüzyıllardır sürdürülen geleneksel çömlekçilik kültürünü yaşatmaya çalışıyor. Mahallede kadınlar, tamamen el emeğine dayanan ilkel yöntemlerle hazırladıkları çömlek ve güveçleri üretmeye devam ederken, mesleğin geleceği ise belirsizliğini koruyor.
Binlerce yıllık üretim tekniğiyle hazırlanan toprak kaplar, hem doğal yapıları hem de yemeklere kattığı lezzetle ilgi görse de, üreticiler emeklerinin karşılığını alamadıklarını söylüyor.
Çömlekler El Emeğiyle Şekilleniyor
Gökeyüp Mahallesi'nde üretim tamamen geleneksel yöntemlerle gerçekleştiriliyor. Bölgeye özgü toprak suyla yoğrularak çamur haline getiriliyor, ardından kadınların sabırla şekillendirdiği çömlekler açık alanda odun ve çalı-çırpı ateşinde pişiriliyor.
Modern makinelerin kullanılmadığı üretim süreci, Anadolu'nun en eski zanaatlarından birini günümüze taşımaya devam ediyor.
"120 TL'ye Satıyoruz, 200 TL'lik Emek Harcıyoruz"
30 yılı aşkın süredir çömlek üreten Aynur Aydoğan, üretimin büyük emek istediğini ancak ekonomik olarak sürdürülebilir olmadığını belirtti.
Aydoğan, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
"Keyfim olursa çok fazla üretiyorum. Ancak çok fazla emeği var. Önce çamur hamurunu yoğuruyoruz, toprağını kırıyoruz. Sonra çömlekleri hazırlayıp pişiriyoruz. Her işi para bunun. Çömlekleri 120 TL'ye satıyoruz ama kurtarmıyor."
Üretim maliyetlerinin satış fiyatının üzerine çıktığını söyleyen Aydoğan, geleneksel mesleğin ekonomik zorluklar nedeniyle giderek daha da zorlaştığını ifade etti.
"Bizden Sonra Bu İşi Yapan Kalmayacak"
72 yaşındaki usta çömlekçi Arife Aydoğan ise gençlerin köyde kalmak istemediğini belirterek, mesleğin geleceği konusunda endişelerini dile getirdi.
18 yaşından bu yana çömlekçilik yaptığını söyleyen Aydoğan, şöyle konuştu:
"Eskisi kadar üretemiyorum. Gençler de hep şehre göç etti. Biz de bıraktıktan sonra bu işi yapan kalmayacak."
En Büyük Sorun Çırak Yetişmemesi
Gökeyüp Mahallesi'nde eskiden neredeyse her evin avlusunda yapılan çömlek üretimi, bugün yalnızca birkaç usta kadının omuzlarında sürdürülüyor.
Genç nüfusun iş ve eğitim nedeniyle büyükşehirlere göç etmesi, çırak yetişmemesi ve ekonomik getirinin düşük olması nedeniyle bu kadim meslek her geçen yıl biraz daha yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor.
Kültürel Miras İçin Destek Bekleniyor
Gökeyüplü ustalar, binlerce yıllık bu kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılabilmesi için yetkililerden, yerel yönetimlerden ve sanatseverlerden destek bekliyor.
Uzmanlar ise geleneksel el sanatlarının korunması için eğitim programları, kooperatifleşme, e-ticaret desteği ve kültür turizmi projelerinin büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Gökeyüp Mahallesi'nde yaşatılmaya çalışılan çömlekçilik, yalnızca bir üretim biçimi değil; Anadolu'nun kültürel hafızasını geleceğe taşıyan önemli bir miras olarak görülüyor.
