Turgutlu’da Geleneksel Meslek Yaşatılıyor
Manisa’nın Turgutlu ilçesinde 59 yaşındaki ayakkabı ustası Suat İlbey, yaklaşık 100 yıllık kalıplarla geleneksel efe çizmesi üretimini sürdürüyor. 45 yılı aşkın süredir mesleğini devam ettiren İlbey, el emeğiyle yaptığı çizmelerin bakım ve onarımını da gerçekleştiriyor.
Turgutlu’daki küçük atölyesinde çalışmalarını sürdüren İlbey, ustasından öğrendiği yöntemlerle deriyi şekillendirerek körüklü ve körüksüz efe çizmesi üretiyor. Sipariş üzerine çalışan usta, özellikle folklor ekipleri, Yörük Türkmen dernekleri ve devecilikle uğraşan vatandaşlar için üretim yapıyor.
“Bir Kültürü Yaşatmaya Çalışıyoruz”
Yaklaşık 15 yıldır körüklü efe çizmesi ürettiğini belirten Suat İlbey, bu mesleğin Türkiye genelinde giderek azaldığını ifade etti. İlbey, yaptığı işin sadece bir üretim değil, aynı zamanda kültürel bir mirasın korunması anlamına geldiğini dile getirdi.
İlbey, “Yörük kültürünün, Efe kültürünün en önemli unsurlarından biri olan körüklü çizmeyi üretmeye devam ediyoruz. Kaybolmaya yüz tutmuş bu mesleği yaşatmaya çalışıyoruz. Kültürümüzün devamı için destek bekliyoruz” dedi.
Kullandıkları malzemeler hakkında da bilgi veren İlbey, üretimde hakiki anilin dana derisi, iç kısmında özel sahtiyan deri ve tabanda kösele kullandıklarını belirtti. Ayrıca köseleninin altına eklenen pençelik sayesinde hem dayanıklılık sağlandığını hem de kaymanın önlendiğini ifade etti.
100 Yıllık Kalıplarla Üretim Yapılıyor
Körüklü çizme yapımında kullanılan kalıpların yaklaşık 100 yıllık olduğunu belirten İlbey, bu kalıpların üretim sürecinin en önemli parçası olduğunu söyledi.
“Gamba” adı verilen gürgen ağacından yapılmış kalıpların olmadan üretim yapmanın mümkün olmadığını ifade eden İlbey, bu kalıpların çizmenin şekillendirilmesinde temel rol oynadığını belirtti.
Üretim sürecine ilişkin bilgi veren İlbey, çizmenin önce boru şeklini aldığını, ardından el işçiliğiyle körüklü hale getirildiğini söyledi. Körük verme işleminin farklı yöntemlerle yapılabildiğini ancak kendilerinin “baklava” ya da “akordeon” olarak adlandırılan yöntemi tercih ettiklerini ifade etti.
Geniş Kullanım Alanı Bulunuyor
Üretilen efe çizmelerinin yalnızca folklor ekipleriyle sınırlı kalmadığını belirten İlbey, Yörük kültürünü yaşatan bireylerin yanı sıra deve yetiştiricileri, cirit sporuyla ilgilenenler ve farklı bölgelerdeki kullanıcılar tarafından da tercih edildiğini söyledi.
Efe çizmesinin, geleneksel kıyafetlerin önemli bir parçası olduğunu ifade eden İlbey, bu kültürel öğenin korunmasının büyük önem taşıdığını dile getirdi.
Çırak Yetişmiyor, Usta Sayısı Azalıyor
Mesleğin en büyük sorunlarından birinin çırak yetişmemesi olduğunu belirten Suat İlbey, geçmişte atölyelerde çok sayıda çırak bulunduğunu ancak günümüzde bu sayının ciddi şekilde azaldığını ifade etti.
İlbey, Türkiye genelinde bu işi yapan usta sayısının 3-4 kişiye kadar düştüğünü belirterek, mesleğin geleceği açısından bu durumun önemli bir risk oluşturduğunu söyledi.
Geleneksel üretim yöntemlerini kendi çocuklarına öğretmeye çalıştığını ifade eden İlbey, bu kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması için çaba gösterdiğini dile getirdi.
