Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi ve Birleşmiş Milletler (BM) Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan, gıda israfıyla mücadelede toplumsal değerlerin ve yerel bilginin önemine dikkat çekti. Erdoğan, “İnsanları ekmeği çöpe atmaktan vazgeçirecek olan, sera gazı emisyonları istatistiklerini bilmekten ziyade yeniden nimet fikriyle buluşmaktır” dedi.
Emine Erdoğan, COP31 Başkanlığı, Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu tarafından COP31 Liderler Zirvesi kapsamında düzenlenen “Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan-Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı”na katıldı.
Gıda israfının çevresel ve toplumsal etkilerine dikkat çekti
Konuşmasında tek kullanımlık tüketim alışkanlıklarının yaygınlaşmasına değinen Erdoğan, artan atık yükünün yalnızca çevre sorunu olarak ele alınamayacağını söyledi.
Erdoğan, “Bu, aslında bir zihniyet krizidir. Aynı anda bir kültür ve medeniyet krizidir. Toplumların, geride bıraktıklarının hesabını yapmadan geleceğe yürüyemeyeceklerinin ispatıdır” ifadelerini kullandı.
Küresel olarak üretilen gıdanın neredeyse yüzde 30’unun israf edildiğini belirten Erdoğan, çöpe atılan gıdanın dörtte biriyle açlıkla mücadele eden yaklaşık 700 milyon insanın doyabileceğini dile getirdi.
Gıda atıklarının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 10’unu oluşturduğunu ifade eden Erdoğan, bireysel tüketim alışkanlıklarının bir araya geldiğinde çevre üzerinde büyük etkiler oluşturduğunu vurguladı.
“Sıfır Atık’ı konuşmak, aslında hayatı konuşmaktır”
Sıfır Atık Hareketi’nin tüketim alışkanlıklarının dönüşümündeki rolüne değinen Erdoğan, teknik bilgilerin yanında insanların benimseyebileceği değer temelli sistemler kurulması gerektiğini söyledi.
Erdoğan, “Çünkü Sıfır Atık’ı konuşmak, aslında hayatı konuşmaktır. İnsanları ekmeği çöpe atmaktan vazgeçirecek olan, sera gazı emisyonları istatistiklerini bilmekten ziyade yeniden nimet fikriyle buluşmaktır. Keza elindeki plastik şişeyi ya da izmariti yere atmamak, doğayı yeniden ilahi bir emanet olarak görebilmekle ilişkilidir” diye konuştu.
Anadolu’daki onarım ve yeniden kullanım alışkanlıklarını örnek gösterdi
Döngüsel ekonomi ve kaynak yönetimi gibi kavramların yerel bilgide karşılık bulduğunu belirten Erdoğan; artan yemeklerin değerlendirilmesi, mevsimlik ürünlerin saklanması, kırılan eşyaların tamir edilmesi ve kıyafetlerin onarılması örneklerini verdi.
Erdoğan, Anadolu’da kullanılan “Eskisi olmayanın yenisi olmaz” sözünün döngüselliği özetlediğini ifade etti. Yerel bilginin korunarak iklim değişikliğiyle mücadelenin bir parçası hâline getirilmesi gerektiğini söyledi.
Organik atıkların kompostla değerlendirilmesini önerdi
Mutfaklarda oluşan organik atıkların kompost yapılarak yeniden toprağa kazandırılabileceğini belirten Erdoğan, iş yerleri, alışveriş merkezleri, oteller ve havaalanlarında oluşan organik atıkların da değerlendirilebileceğini dile getirdi.
Erdoğan, bu atıkların kompost yoluyla gübreye dönüştürülerek çevre düzenlemesinde kullanılabileceğini veya hayvan yemi üretiminde ham madde olarak değerlendirilebileceğini söyledi.
2035 yılına kadar küresel yıllık belediye katı atığı miktarında öngörülen artışın en az yüzde 50 azaltılması hedefini aktaran Erdoğan, döngüsel malzeme kullanım oranının da en az yüzde 15’e çıkarılmasına yönelik değerlendirmelerde bulundu.
Yerel yönetimler, üreticiler ve gençlere ortak çalışma çağrısı
Erdoğan, Sıfır Atık yaklaşımının hayatın bütün alanlarına taşınması için yerel yönetimlerin, üreticilerin, gençlerin ve vatandaşların sürece katılması gerektiğini belirtti.
Gelişmekte olan ülkelerin finansmana, teknolojiye ve bilgiye erişiminin kolaylaştırılmasını isteyen Erdoğan; onarılabilir ürünlerin üretimini teşvik eden ekonomik modellerin ve uzun ömürlü ürün tasarımlarının desteklenmesi çağrısında bulundu.
