Türkiye'de Airbnb vergi kararı ile ilgili önemli bir hukuki gelişme yaşandı. Airbnb vergi kararı, turizm amaçlı konut kiralaması yapan binlerce ev sahibini yakından ilgilendirirken, Danıştay'ın verdiği yürütmeyi durdurma kararı vergi uygulamalarına ilişkin yeni bir değerlendirme sürecini gündeme getirdi. Karar, özellikle Turizm Amaçlı Kiralanan Konut İzin Belgesi bulunan taşınmaz sahipleri açısından dikkat çekici sonuçlar doğurabilecek nitelikte değerlendiriliyor.
Maliye tarafından daha önce yapılan uygulamada, Turizm Amaçlı Kiralanan Konut İzin Belgesi ile kısa süreli kiralama yapan kişilerin ticari faaliyet yürüttüğü kabul edilmişti. Bu nedenle birçok ev sahibi adına geriye dönük gelir vergisi, geçici vergi, Katma Değer Vergisi (KDV), konaklama vergisi ve vergi ziyaı cezaları düzenlenmişti.
Danıştay'ın son kararı ise bu uygulamanın hukuki dayanağına ilişkin önemli değerlendirmeler içeriyor.
Airbnb vergi kararı neden gündeme geldi?
Turizm Amaçlı Kiralanan Konut İzin Belgesi kapsamında evlerini günlük veya kısa süreli kiraya veren vatandaşlar hakkında Maliye tarafından ticari kazanç mükellefiyeti tesis edilmişti.
Bu kapsamda;
- Gelir Vergisi,
- Geçici Vergi,
- Katma Değer Vergisi (KDV),
- Konaklama Vergisi
tahakkuk ettirilmiş, ayrıca vergi ziyaı cezaları uygulanmıştı.
Vergi idaresi, söz konusu faaliyetlerin ticari organizasyon kapsamında yürütüldüğünü değerlendirerek bu işlemleri gerçekleştirmişti.
Danıştay hangi gerekçeyle yürütmeyi durdurdu?
Vergi cezalarına itiraz eden bir vatandaşın açtığı dava sonrasında dosyayı inceleyen Danıştay, önemli bir hukuki değerlendirmede bulundu.
Kararda, yalnızca konutun kısa süreli kiraya verilmesinin tek başına ticari faaliyet olarak değerlendirilemeyeceği belirtildi.
Danıştay'a göre;
- Otel,
- Apart otel,
- Pansiyon
işletmeciliğine benzer şekilde organize edilen faaliyetlerin ticari kazanç kapsamında değerlendirilebileceği ifade edildi.
Mahkeme ayrıca;
- kahvaltı,
- yemek,
- günlük temizlik,
- ütü,
- resepsiyon benzeri
ek hizmetlerin sunulmaması halinde konut kiralamasının doğrudan ticari faaliyet sayılamayacağını değerlendirdi.
Bu nedenle söz konusu gelirlerin ticari kazanç kapsamında gelir vergisine ve KDV'ye tabi tutulamayacağı yönündeki değerlendirme doğrultusunda Maliye'nin Genel Yazısı'nın ilgili bölümlerinin yürütmesi durduruldu.
Gelir vergisi nasıl değerlendirilecek?
Danıştay'ın değerlendirmesine göre, söz konusu gelirlerin ticari kazanç yerine Gayrimenkul Sermaye İradı (GMSİ) kapsamında vergilendirilmesi gerektiği yönünde hukuki görüş öne çıktı.
Bu yaklaşım, özellikle yalnızca konutunu kiraya veren ve otelcilik benzeri hizmet sunmayan mülk sahipleri açısından önemli bir ayrım oluşturuyor.
Ancak kararın davanın esasına ilişkin kesin hüküm olmadığı, yürütmenin durdurulmasına yönelik olduğu da dikkat çekiyor.
Bu nedenle nihai hukuki süreç Danıştay'ın esastan vereceği kararla netlik kazanacak.
Vergi ödeyen vatandaşlar ne yapabilecek?
Ekonomistlerin değerlendirmesine göre, daha önce vergi ve ceza ödeyen vatandaşlar açısından iki farklı hukuki yol bulunuyor.
İlk seçenek olarak, Danıştay'ın nihai kararını beklemeden Vergi Usul Kanunu'nun 118. maddesi kapsamında "vergilendirme hatası" bulunduğu gerekçesiyle düzeltme ve şikayet başvurusu yapılabilecek.
İkinci seçenek ise Danıştay'ın davaya ilişkin esastan vereceği kesin kararın ardından düzeltme başvurusunda bulunulması olarak gösteriliyor.
Her iki yöntemin de ilgili vergi mevzuatı kapsamında değerlendirilmesi gerekiyor.
Karar ev sahipleri için neden önemli?
Türkiye'de kısa süreli konut kiralama pazarı son yıllarda önemli ölçüde büyüdü. Özellikle Airbnb ve benzeri dijital platformlar üzerinden yapılan kiralamalar nedeniyle binlerce ev sahibi vergi uygulamalarıyla karşı karşıya kaldı.
Danıştay'ın verdiği yürütmeyi durdurma kararı, bu alandaki uygulamaların yeniden değerlendirilmesine neden olabilecek önemli bir hukuki gelişme olarak görülüyor.
Karar, yalnızca mevcut davayı değil benzer durumda bulunan çok sayıda mükellefi de ilgilendirebilecek emsal niteliğinde değerlendirmelere sahip bulunuyor.
Süreç nasıl devam edecek?
Danıştay'ın verdiği yürütmenin durdurulması kararı, uyuşmazlığı tamamen sona erdirmiyor. Dosya hakkında esastan verilecek nihai kararın ardından uygulamanın hukuki çerçevesi daha net ortaya çıkacak.
Bu süreçte kısa süreli konut kiralaması yapan mülk sahiplerinin, kendi durumlarını mevcut mevzuat ve bireysel koşulları doğrultusunda değerlendirmeleri önem taşıyor. Özellikle geçmiş dönem vergi işlemleri bulunan vatandaşların hak kaybı yaşamamaları adına yasal başvuru sürelerini takip etmeleri ve gerektiğinde uzman desteği almaları öneriliyor.
Danıştay'ın ilerleyen dönemde vereceği kesin kararın, turizm amaçlı konut kiralamalarına ilişkin vergi uygulamalarında yol gösterici olması bekleniyor.
